انحراف بینی یکی از مشکلات رایج ساختاری در بینی بوده که این عارضه در بسیاری از افراد به صورت مادرزادی یا در اثر ضربه ایجاد می شود و باعث مشکلاتی مانند انسداد راه های تنفسی، خرخر شبانه، سینوزیت های مکرر و حتی تغییر در ظاهر بینی می شود. شدت انحراف بینی در هر فرد متفاوت بوده و در برخی موارد، ممکن است نیاز به درمان های پزشکی یا جراحی داشته باشد. در این مقاله به بررسی علل انحراف بینی، علائم و مشکلات ناشی از آن، روشهای تشخیص خواهیم پرداخت پس با ما همراه باشید.
انحراف بینی چیست؟
انحراف تیغه بینی (Deviated Septum) به ناهنجاری در موقعیت تیغه میانی بینی گفته می شود که سبب نابرابری در دو مجرای تنفسی می گردد. این عارضه خفیف و بدون علائم بوده و در موارد شدید منجر به مشکلاتی اعم از اختلال در تنفس، خشکی بینی، عفونت های مکرر سینوسی و حتی تغییر در صدای فرد می شود. در برخی موارد، افراد از زمان تولد با این عارضه مواجه می شوند اما در برخی موارد ضربه های ناگهانی، شکستگی های بینی یا آسیب های ناشی از تصادف باعث بروز یا تشدید این عارضه می شود.
علائم انحراف تیغه بینی
انحراف تیغه بینی ممکن است بدون علائم ظاهر شود یا در موارد شدید منجر به بروز مشکلات جدی در تنفس شود. این عارضه علاوه بر تاثیر بر عملکرد طبیعی بینی منجر به بروز مشکلاتی در سینوس ها، کیفیت خواب و حتی ساختار صورت می شود. برخی از علائم این عارضه به شرح زیر است:
- خشکی دهان
- گرفتگی بینی
- مشکل در تنفس
- کاهش حس بویایی
- خونریزی های مکرر
- سردرد و فشار سینوسی
- عفونت های مکرر سینوسی
- خروپف و مشکلات خواب مانند آپنه خواب
بیشتر بخوانید: جراحی بینی شکسته
دلایل بروز انحراف بینی
انحراف تیغه بینی بنا به دلایل مختلفی ایجاد می شود و شدت آن در هر فردی متفاوت است. جالب است بدانید برخی از افراد از بدو تولد به این عارضه مبتلا می شوند. در ادامه به مهمترین علت انحراف تیغه بینی اشاره می نماییم:
عوامل مادرزادی و ژنتیکی
در برخی موارد، انحراف تیغه بینی به صورت مادرزادی و در دوران رشد جنین در رحم شکل می گیرد. این نوع انحراف به دلیل عوامل ژنتیکی بوده که منجر به رشد نامتقارن تیغه بینی می شود. به همین دلیل نوزاد در حین زایمان به دلیل فشار زیاد در مجرای زایمانی دچار انحراف خفیف بینی می شود.
بیشتر بخوانید: خشکی بینی بعد از جراحی بینی
آسیب های فیزیکی و ضربه
یکی از شایع ترین علل انحراف بینی، آسیب ها و ضربه های مستقیم به بینی است. معمولا این آسیب ها بنا به دلایل زیر رخ می دهند. در چنین شرایطی تیغه بینی دچار شکستگی یا تغییر شکل شده که به مرور زمان باعث تشدید انحراف و بروز مشکلات تنفسی می شود.
- تصادفات رانندگی و سقوط های شدید
- ضربه های مستقیم در حین بازی کودکان یا درگیری های فیزیکی
- آسیب های ناشی از ورزش های پر تحرک مانند فوتبال، بوکس و کشتی
روند پیری و تغییرات ساختاری بینی
با افزایش سن، ساختارهای داخلی بینی ممکن است دچار تغییر شوند. فرسایش تدریجی غضروف و استخوان های بینی باعث تشدید انحراف تیغه بینی می شود. این عارضه در برخی از افراد به صورت تدریجی اتفاق می افتد و در سنین بالا منجر به مشکلات تنفسی می شود.
بیشتر بخوانید: سردرد بعد از جراحی بینی
التهاب و تورم مزمن سینوس ها
عفونت های مکرر سینوسی یا آلرژی های شدید موجب تورم مخاط بینی شده و به تدریج مسیر عبور هوا را محدود می کند. در برخی موارد، این تورم باعث تغییرات تدریجی در ساختار تیغه بینی و افزایش میزان انحراف آن می شود.
مشکلات ناشی از رشد نامتقارن بینی
گاهی اوقات در بسیاری از افراد، رشد تیغه بینی و ساختارهای اطراف آن به صورت نامتقارن رخ می دهد که این امر باعث انحراف طبیعی تیغه بینی می گردد.
عوارض انحراف بینی
لازم به ذکر است در بسیاری از موارد، انحراف خفیف تیغه بینی مشکل خاصی ایجاد نمی کند و بدون هیچ علائمی ظاهر می شود. اما در صورتی که انحراف بینی شدید باشد و مسیر تنفس مسدود شود، ممکن است این عارضه با عوارض متعددی همراه شود. عوارض این بیماری به شرح زیر است:
- خشکی دهان و گلو
- خونریزی های مکرر بینی
- احساس فشار و گرفتگی در بینی
- عفونت ها و مشکلات سینوسی مکرر
- اختلالات خواب و انسداد مجاری بینی
- مشکلات مداوم در تنفس، خواب و سینوس ها
روشهای تشخیص انحراف تیغه بینی
بهتر است بدانید تشخیص انحراف تیغه بینی از طریق معاینه فیزیکی و در برخی موارد با استفاده از روشهای تصویربرداری انجام می شود. پزشک متخصص برای بررسی میزان انحراف، موقعیت تیغه بینی و تاثیر آن بر مجاری تنفسی از روشهای ذکر شده در زیر استفاده می کند.
- آندوسکوپی بینی
- تست تنفس و جریان هوا
- سی تی اسکن یا ام آر آی
- معاینه فیزیکی با اسپکولوم بینی
- بررسی علائم و سابقه پزشکی بیمار
بیشتر بخوانید: سرفه و عطسه بعد از جراحی بینی
روشهای درمان انحراف تیغه بینی
در بسیاری از موارد، درمان دارویی منجر به کاهش علائم می شود اما در موارد شدید، جراحی به عنوان راهکار قطعی توصیه می شود. به طور کلی روشهای درمان انحراف تیغه بینی به شرح زیر است:
- آنتی هیستامین
- جراحی سپتوپلاستی
- تغییر وضعیت خواب
- جراحی توربینوپلاستی
- جراحی سپتورینوپلاستی
- تراش بافت مخاطی بینی
- مرطوب نگه داشتن محیط
- اسپری های استروئیدی بینی
- مصرف داروهای ضداحتقان
- شست و شوی بینی با محلول سالین
- استفاده از نوارهای مخصوص خروپف
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، انحراف تیغه بینی یکی از مشکلات شایع در بینی بوده که بنا به دلایل مادرزادی، آسیب های فیزیکی یا حتی تغییرات ناشی از افزایش سن رخ می دهد. در بسیاری از موارد، این عارضه خفیف بوده و نیاز به درمان خاصی ندارد اما در شرایط شدید منجر به بروز مشکلاتی مانند دشواری در تنفس، سردردهای مکرر، سینوزیت مزمن، خروپف و حتی آپنه خواب می شود. استفاده از داروهایی مانند آنتی هیستامین ها، اسپری های استروئیدی بینی و ضداحتقان ها، جراحی سپتوپلاستی یا روشهای ترکیبی مانند سپتورینوپلاستی برای بهبود تنفس و رفع انسداد مجاری بینی مفید است.